Sözleşme Nedir? Türleri ve Hazırlama Rehberi | 2026
Sözleşme Nedir?
Sözleşme, iki veya daha fazla tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla oluşturduğu hukuki bağlayıcılığı olan anlaşmadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) sözleşmelerin temel hukuki çerçevesini belirler.
Bir sözleşme, tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça tanımlar, olası uyuşmazlıklarda başvurulacak kuralları belirler ve tarafları hukuken koruma altına alır. Sözleşme olmadan yapılan anlaşmalar ispat güçlüğü yaratır.
Genel amaçlı bir sözleşme şablonuna mı ihtiyacınız var? Genel Sözleşme Örneği şablonumuzu hemen indirebilirsiniz.
Sözleşmenin Geçerlilik Şartları
Bir sözleşmenin hukuken geçerli olabilmesi için dört temel şartı taşıması gerekir:
| Şart | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Ehliyet | Tarafların hukuki işlem yapabilme yeteneği | 18 yaşından büyük, kısıtlı olmayan kişiler |
| İrade Beyanı | Tarafların özgür iradeleriyle rıza göstermesi | Baskı, hile, tehdit altında yapılan sözleşme iptal edilebilir |
| Konu | Sözleşme konusunun hukuka ve ahlaka uygun olması | Yasadışı bir iş için sözleşme geçersizdir |
| Şekil | Kanunun öngördüğü şekil şartı varsa uyulması | Taşınmaz satışında resmi şekil (noter/tapu) zorunlu |
Sözleşmelerin hukuki geçerliliği hakkında detaylı bilgi için sözleşme geçerliliği rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sözleşme Türleri
Türk Borçlar Kanunu kapsamında başlıca sözleşme türleri:
Borçlar Hukukuna Göre
- Kira sözleşmesi (TBK m.299-378) — Taşınır/taşınmaz kiralama
- Satış sözleşmesi (TBK m.207-281) — Mal/hizmet satışı
- hizmet sözleşmesi (TBK m.393-469) — İş/hizmet ilişkisi
- Eser sözleşmesi (TBK m.470-486) — İnşaat, yazılım, sanat eseri
- Vekalet sözleşmesi (TBK m.502-514) — Temsil yetkisi
- Kefalet Sözleşmesi (TBK m.583-603) — Borç güvencesi
Kira Sözleşmeleri
Kira sözleşmeleri en yaygın kullanılan sözleşme türlerindendir. TBK’nın konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin özel hükümleri (m.339-356) kiracıyı koruyan emredici düzenlemeler içerir.
- Konut Kira Sözleşmesi — Ev/daire kiralama şablonu
- İşyeri Kira Sözleşmesi — Dükkan/ofis kiralama
- Alt Kira Sözleşmesi — Kiracının üçüncü kişiye kiralaması
- Günlük Kiralık Ev Sözleşmesi — Kısa süreli kiralama
- Düğün Salonu Kira Sözleşmesi — Mekan kiralama
Kira sözleşmesinin detayları ve nasıl doldurulacağı hakkında Konut Kira Sözleşmesi Nedir? rehberimizi okuyabilirsiniz.
💡 Önemli: Konut kiralarında yıllık artış oranı yasal sınırlara tabidir. Sözleşmeye yazılan artış oranı yasal sınırı aşsa bile aşan kısım uygulanmaz. Kira süresi ve otomatik yenileme detayları için tıklayın.
İş Sözleşmeleri
4857 sayılı İş Kanunu ve TBK kapsamında işçi-işveren ilişkisini düzenleyen sözleşmeler:
- belirsiz süreli iş sözleşmesi — En yaygın istihdam türü, süre belirtilmez
- belirli süreli iş sözleşmesi — Proje bazlı veya mevsimlik işler
- Kısmi zamanlı (part-time) — Haftalık çalışma süresi tam zamandan az
- Deneme süreli — İlk 2 ay deneme dönemi
Ticari ve Hizmet Sözleşmeleri
- Gizlilik Sözleşmesi (NDA) — Ticari şablonları sırların korunması
- Ortaklık Sözleşmesi — İş ortaklığı kurulması
- Influencer İşbirliği Sözleşmesi — Dijital pazarlama anlaşması
- Emlak Danışmanı Sözleşmesi — Emlak komisyon anlaşması
- Tadilat Sözleşmesi — Ev/işyeri tadilat anlaşması
- 2. El Araç Alış Satış Sözleşmesi — araç devir sözleşmesi
Sözleşme Nasıl Hazırlanır?
- Tarafları net tanımlayın: Ad-soyad/unvan, T.C./vergi no, adres
- Konuyu belirleyin: Ne üzerine anlaşma yapılıyor?
- Hak ve yükümlülükleri yazın: Her tarafın ne yapması/yapmaması gerektiğini
- Bedel ve ödeme koşullarını belirtin: Tutar, vade, ödeme şekli
- Süre belirleyin: Başlangıç, bitiş, otomatik uzama şartları
- Fesih şartlarını ekleyin: Hangi durumlarda, nasıl feshedilebilir?
- Cezai şart koyun: Sözleşmeye aykırılığın yaptırımı
- Uyuşmazlık çözümünü belirtin: Yetkili mahkeme veya arabuluculuk
- İmzalatın: Tüm sayfaları paraflatın, son sayfada ıslak imza
Sözleşme Feshi ve İptali
Sözleşme feshi ile iptal farklı kavramlardır:
| Fesih | İptal | |
|---|---|---|
| Tanım | Geçerli sözleşmenin ileriye dönük sona erdirilmesi | Sözleşmenin baştan itibaren geçersiz sayılması |
| Etki | Fesih tarihine kadar geçerli | Hiç yapılmamış gibi |
| Sebep | Süre bitimi, ihtar, anlaşma | İrade fesadı (hile, tehdit, yanılma) |
Sözleşme feshi süreçleri hakkında detaylı bilgi: Hizmet Sözleşmesi Feshi Rehberi, Tadilat Sözleşmesi Fesih Şartları.
Damga Vergisi ve Noterlik
Damga vergisi: Bazı sözleşmeler damga vergisine tabidir. Kira sözleşmelerinde toplam kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranında damga vergisi uygulanır.
Noter onayı: Türk hukukunda çoğu sözleşme noter onayı olmadan da geçerlidir. Ancak aşağıdaki sözleşmelerde noter/resmi şekil zorunludur:
- Taşınmaz satış sözleşmesi (tapu müdürlüğü)
- Taşınmaz kira sözleşmesinin tapuya şerhi
- Motorlu araç satış sözleşmesi (noter)
- Evlenme sözleşmesi (mal rejimi)
Sıkça Sorulan Sorular
Sözleşme noter onayı olmadan geçerli midir?
Evet, Türk hukukunda çoğu sözleşme şekil serbestisi ilkesi gereği noter onayı olmadan da geçerlidir. Kira sözleşmesi, iş sözleşmesi, hizmet sözleşmesi gibi yaygın sözleşmeler sözlü bile olabilir — ancak yazılı olması ispat kolaylığı sağlar.
Sözleşmedeki haksız madde geçerli midir?
Tüketici sözleşmelerinde haksız şartlar geçersizdir (6502 sayılı TKHK). Diğer sözleşmelerde ahlaka veya kamu düzenine aykırı maddeler batıldır (TBK m.27).
E-imza ile yapılan sözleşme geçerli midir?
Evet. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu gereği güvenli elektronik imza, ıslak imza ile aynı hukuki değere sahiptir.
Sözleşmeyi tek taraflı değiştirebilir miyim?
Hayır, sözleşme tarafların karşılıklı rızasıyla değiştirilebilir. Tek taraflı değişiklik ancak sözleşmede özel hüküm varsa veya kanun izin veriyorsa mümkündür.
Sözleşme süresi bitmeden fesih yapılabilir mi?
Evet, haklı sebeplerin varlığında veya sözleşmede öngörülen fesih koşulları gerçekleştiğinde süresinden önce fesih mümkündür. Haksız fesihte tazminat sorumluluğu doğabilir.
Sözleşmeye cezai şart koymak zorunlu mudur?
Zorunlu değildir ancak tavsiye edilir. Cezai şart, sözleşmeye aykırılık halinde belirli bir tazminat ödenmesini garanti eder ve tarafları sözleşmeye uymaya teşvik eder.
Hangi sözleşmelerde yazılı şekil zorunludur?
İş sözleşmesi (belirli süreli ise), kefalet sözleşmesi, taşınmaz satış vaadi, rekabet yasağı sözleşmesi, tüketici kredi sözleşmeleri yazılı şekle tabidir.
Yabancı dilde sözleşme yapılabilir mi?
Evet, taraflar arasında yabancı dilde sözleşme yapılabilir. Ancak Türkiye’deki mahkemelerde kullanılabilmesi için yeminli tercüman çevirisi gerekir.